Anne-Marie Demoucelle heeft onlangs een ontmoeting gehad met Katharina Klapper, een onafhankelijk adviseur die gespecialiseerd is in onderzoek in een vergevorderd stadium en klinische ontwikkeling. Katharina heeft zowel in de bedrijfswereld als bij non-profitorganisaties gewerkt, waaronder enkele jaren bij het wereldwijde biofarmaceutische bedrijf UCB en bij de Michael J. Fox Foundation. Ze biedt een waardevol inzicht in de huidige stand van zaken op het gebied van Parkinsononderzoek – en in de richting waarin dit onderzoek zich mogelijk verder zal ontwikkelen.
In haar gesprek met Anne-Marie benadrukte Katharina enkele van de belangrijkste redenen om hoopvol te zijn over de toekomst van het onderzoek naar de ziekte van Parkinson:
-
-
-
-
-
-
-
- meer dan 170 behandelingen in ontwikkeling,
- doordachtere en gerichtere klinische onderzoeken,
- betere instrumenten om daadwerkelijke verandering te meten,
- dagelijkse verbeteringen dankzij digitale hulpmiddelen.
-
-
-
-
-
-
In een stroomversnelling komen
Katharina merkte op dat een van de meest opvallende aspecten van het recente onderzoek naar de ziekte van Parkinson de enorme omvang van de activiteiten is.
In vergelijking met voorgaande jaren bracht 2025 een diverser en dynamischer therapeutisch landschap met zich mee, waarbij talrijke benaderingen tegelijkertijd werden onderzocht om verschillende symptomen, stadia en biologische processen aan te pakken. Ze merkte ook op dat er een aanzienlijk aantal potentiële ziekteverloopbeïnvloedende behandelingen is dat de fase van klinische proeven in het onderzoek en de ontwikkeling heeft bereikt.
“Van de ongeveer 170 behandelingen die momenteel klinisch worden getest, richt de helft zich op de onderliggende biologische mechanismen van de ziekte van Parkinson – dat wil zeggen de processen in de hersenen die de aandoening veroorzaken, en niet alleen op de symptomen.
Een mogelijke behandeling waar velen bijzonder enthousiast over zijn, is prasinezumab, een therapie die zich richt op alfa-synucleïne. Het internationale farmaceutische bedrijf Roche heeft besloten om in 2025, na bemoedigende resultaten in fase 2, door te gaan naar fase 3-onderzoeken. Alfa-synucleïne is een eiwit dat zich ophoopt in de hersenen van mensen met de ziekte van Parkinson, en het vinden van een manier om dit eiwit beter te reguleren wordt beschouwd als een belangrijke potentiële behandelingsoptie.
“Als dit lukt, zou dit een van de eerste ziekteverloopbeïnvloedende geneesmiddelen kunnen worden die voor patiënten beschikbaar zijn”, Katharina legde uit.
Ze merkte op dat ook andere alfa-synucleïne-programma’s in 2025 vooruitgang boekten, en dat er in 2026 resultaten worden verwacht van onderzoeken die zich richten op genetische vormen van de ziekte van Parkinson – met name die welke verband houden met de genvarianten LRRK2 en GBA1 – waaronder het LRRK2-programma van Denali/Biogen en het GBA-programma van BIAL. Genetische variaties zoals LRRK2 en GBA1 kunnen het risico op of het verloop van de ziekte van Parkinson beïnvloeden. Er zijn meer klinische onderzoeken die zich op deze genen richten, maar genetische tests blijven een persoonlijke keuze en maken nog geen deel uit van de routinematige klinische praktijk.
Interessant genoeg worden sommige behandelingen die zijn ontwikkeld voor genetische vormen, ook getest bij idiopathische Parkinson (Parkinson zonder bekende genetische oorzaak). “Onderzoekers denken dat bepaalde benaderingen ook voordelen kunnen bieden voor mensen bij wie geen mutaties zijn vastgesteld” legt ze uit.
Naarmate onze wetenschappelijke kennis toeneemt, zullen er wellicht meer op maat gemaakte behandelingen mogelijk worden.
Doordachtere en gerichtere klinische onderzoeken
De inspanningen om bestaande behandelingen voor zowel vroege als verder gevorderde stadia van de ziekte van Parkinson te verbeteren, zullen in 2026 worden voortgezet, aldus Katharina. Daarbij gaat het onder meer om het identificeren van de juiste patiëntengroepen voor bepaalde behandelingen, het kiezen van eindpunten [resultaten] die aansluiten bij wat patiënten het belangrijkst vinden, en het verbeteren van zowel symptomatische behandelingen als chirurgische opties.
Katharina benadrukte dat, hoewel ziekteverloopbeïnvloedende behandelingen veel aandacht trekken, er ook op het gebied van de symptomatische behandeling nog steeds belangrijke verbeteringen worden gerealiseerd. Hieronder vallen: betere toedieningssystemen voor dopamine-gebaseerde therapieën, formuleringen met verlengde afgifte en een stabielere symptoombestrijding om dagelijkse schommelingen te verminderen.
Op het gebied van chirurgische zorg, zo voegde ze eraan toe, maakt de nieuwere ’adaptieve diepe hersenstimulatie’ realtime aanpassingen mogelijk die op elke patiënt zijn afgestemd, terwijl ‘gerichte ultrasone golven’ steeds vaker worden ingezet als niet-invasieve optie voor bepaalde motorische symptomen.
Slimmer opgezette onderzoeken, betere hulpmiddelen en het meten van wat er echt toe doet
Katharina heeft verschillende factoren geïdentificeerd die ten grondslag liggen aan de toename van het onderzoek naar de ziekte van Parkinson, waaronder:
- een beter inzicht in de biologie van de ziekte, en
- betere instrumenten om te meten of een behandeling een significant effect heeft, waaronder een breder gebruik van biomarkers.
Een biomarker is een meetbare aanwijzing voor een biologisch proces – bijvoorbeeld een eiwitpatroon dat onderzoekers helpt te begrijpen wat er in de hersenen gebeurt. De alfa-synucleïne-seeding-amplificatietest is zo’n hulpmiddel, en wordt tegenwoordig steeds vaker ingezet in klinisch onderzoek.
Katharina merkte op dat onderzoeken die gericht zijn op het vertragen van het verloop van de ziekte van Parkinson vaak gericht zijn op mensen in de vroege stadia van de aandoening. “In de vroege fase van de ziekte van Parkinson kunnen de veranderingen heel subtiel zijn – daarom hebben onderzoekers gevoeliger meetinstrumenten nodig om te kunnen vaststellen of een behandeling aanslaat”, merkte ze op. Hieronder vallen bijvoorbeeld digitale draagbare apparaten die kleine veranderingen in beweging of slaap registreren, en methoden om biologische signalen te koppelen aan klinische symptomen.
Katharina benadrukte dat nieuwe hulpmiddelen door de regelgevende instanties moeten worden goedgekeurd om als bewijs te kunnen dienen dat een behandeling werkt. Ze worden momenteel in het kader van onderzoek beoordeeld en worden nog niet in de dagelijkse klinische praktijk toegepast. Er wordt vooruitgang geboekt, zij het voorzichtig en stap voor stap.
Digitale hulpmiddelen en het dagelijks leven: aanzienlijke vooruitgang vandaag de dag
Vooruitgang in het behandelingsonderzoek is uiteraard belangrijk, maar er moet ook worden opgemerkt dat er vooruitgang wordt geboekt bij de ontwikkeling en verfijning van hulpmiddelen die het dagelijks leven vergemakkelijken. “”Er zijn indrukwekkende ontwikkelingen op het gebied van digitale gezondheidszorg die zelfmanagement ondersteunen," merkte Katharina op.
Voorbeelden hiervan zijn:
- draagbare apparaten die mobiliteit of slaap bijhouden,
- apps die logopedie of fysiotherapie aan huis aanbieden,
- hulpmiddelen voor cognitieve training,
- platforms voor muziektherapie, en
- zorgmodellen die interdisciplinaire ondersteuning bij mensen thuis brengen.
Ze benadrukt de Parkinson’s UK Technische gids, waarmee mensen apparaten en apps kunnen vergelijken aan de hand van echte patiëntenbeoordelingen: een waardevolle manier om overweldiging tegen te gaan en weloverwogen beslissingen te ondersteunen. Deze digitale hulpmiddelen helpen ook zorgverleners en stellen mensen in staat een actieve rol te spelen in hun eigen zorg.
Een blik op de toekomst: waarom zouden we hoopvol zijn?
Voor Katharina komt hoop voort uit een combinatie van wetenschappelijke vooruitgang en de verscheidenheid aan benaderingen: “We hebben verschillende schoten op doel – en dat is de juiste strategie. De ziekte van Parkinson verloopt niet bij iedereen op dezelfde manier.”
Ze put moed uit:
- de verscheidenheid aan programma’s die de laatste fase van de klinische proeven ingaan,
- voortdurende inspanningen om verontrustende symptomen aan te pakken,
- onconventionele benaderingen zoals celtherapie,
- een sterkere inbreng van de patiënt bij onderzoek,
- en een grotere dynamiek in het onderzoek in het algemeen.
“Het is een hele weg – maar de sector gaat de goede kant op.”
