Steun voor parkinson-onderzoek in België krijgt een impuls – eerste ontvanger van een FWO-DPC-doctoraatsbeurs geselecteerd

Maaike Goris is geselecteerd als de eerste ontvanger van een Belgische doctoraatsbeurs gericht op onderzoek naar de ziekte van Parkinson. De FWO-DPC doctoraatsbeurs De beurs heeft tot doel meer onderzoekers aan het begin van hun loopbaan te stimuleren om zich te verdiepen in de ziekte van Parkinson, met als doel de wetenschappelijke activiteiten rond deze snel toenemende neurodegeneratieve aandoening te intensiveren.

Het Fellowship-programma, dat in 2023 door Demoucelle Parkinson Charity samen met de Vlaamse Wetenschapsfundatie (FWO) werd gelanceerd, begon met het uitnodigen van onderzoekers van Vlaamse universiteiten om een aanvraag in te dienen. Het programma zal worden uitgebreid naar onderzoekers van Franstalige universiteiten.

————-

Kunt u uzelf even voorstellen?

Ik ben een gemotiveerd en enthousiast persoon die graag tijd doorbrengt met vrienden en familie, hardloopt, nieuwe dingen ontdekt en reist. Naast mijn onderzoeksinteresses ben ik er trots op lid te zijn van het nationale synchroonschaatsteam ‘Team Ice United’. Samen met het team trainen we 10 uur per week ter voorbereiding op de komende internationale wedstrijden, wat een onvergetelijke ervaring is.

Kunt u uw doctoraatsonderzoek kort en eenvoudig uitleggen?

‘Freezing of Gait’ (FOG) is een zeer invaliderend symptoom van de ziekte van Parkinson (PD), waarbij patiënten tijdens het lopen of draaien plotseling het vermogen verliezen om een stap te zetten; patiënten beschrijven dit vaak alsof hun voeten plotseling en onbedoeld aan de vloer vastplakken. Verontrustend genoeg is FOG de belangrijkste oorzaak van valpartijen bij mensen met de ziekte van Parkinson.

De huidige medische behandeling is ontoereikend om FOG te verlichten, waardoor er grote behoefte is aan betere behandelingen. Een belangrijk knelpunt bij de ontwikkeling van behandelingen is dat we FOG niet op een nauwkeurige, snelle en goedkope manier kunnen meten, gezien het episodische en heterogene karakter ervan. Het merendeel van de FOG-gevallen doet zich namelijk thuis bij patiënten voor, terwijl de klinische gouden standaard vereist dat deskundigen FOG-episodes beoordelen aan de hand van videobeelden van patiënten die in het laboratorium gestandaardiseerde looptaken uitvoeren. Deze methode is duur en er zijn privacykwesties bij het filmen van patiënten. De toekomst ligt daarom in de technologische beoordeling van FOG via draagbare sensoren bij patiënten thuis.

Met dit project wil ik de tekortkomingen bij de beoordeling van FOG aanpakken door allereerst het gebruik van Stickman-animaties te valideren in vergelijking met video, om zo de problemen op het gebied van privacy en mobiliteit bij het beoordelen van FOG thuis te ondervangen. Ten tweede zal ik een nieuw, op kunstmatige intelligentie gebaseerd deep-learning-algoritme valideren om FOG thuis te beoordelen en de reactie ervan op medicatie en de verschillende manieren waarop FOG zich kan uiten, onderzoeken. Ten derde zal ik de corticale kenmerken van FOG vaststellen met behulp van ambulante elektro-encefalografie (EEG), wat zou kunnen leiden tot vroege detectie van FOG, zelfs seconden voordat een daadwerkelijke bevriezingsaanval plaatsvindt. Dit zal de detectie van FOG verbeteren en leiden tot de ontwikkeling van nieuwe therapieën.

Kunt u uitleggen hoe dit project zal bijdragen aan ons begrip van de ziekte van Parkinson?

Dit project heeft twee hoofddoelen:

• Ten eerste om het herkennen van ‘freezing’-episodes nauwkeuriger en tijdbesparender te maken. Als er een betere manier wordt gevonden om ‘freezing’ te herkennen, kan dit leiden tot de ontwikkeling van nieuwe behandelmethoden.
• Ten tweede zal ik onderzoeken wat er in de hersenen gebeurt vlak voor en tijdens een ‘freezing’-episode en hoe deze neurale kenmerken veranderen wanneer mensen uit een episode komen. Dit nieuwe inzicht zal leiden tot een beter begrip van de pathofysiologie van ‘freezing of gait’ bij de ziekte van Parkinson, wat vervolgens kan worden gebruikt voor toekomstige behandelmethoden, zoals het ontwikkelen van adaptieve strategieën om patiënten te helpen het optreden van ‘freezing’-episodes te overwinnen, of idealiter te voorkomen.

Waarom koos u ervoor om de ziekte van Parkinson te onderzoeken?

Als neurologisch fysiotherapeut streef ik er altijd naar om mensen met neurologische aandoeningen te helpen hun dagelijks functioneren op peil te houden of te verbeteren en een goede levenskwaliteit te hebben. Tijdens mijn klinische stages kreeg ik de kans om te werken met talrijke mensen met de ziekte van Parkinson die last hadden van ‘freezing of gait’. Toen ik zag met welke uitdagingen zij te maken hadden, ontstond er bij mij een sterk verlangen om hen te helpen, vooral nadat ik had vernomen dat er verrassend genoeg een gebrek is aan effectieve behandelingen voor dit veelvoorkomende en zeer invaliderende symptoom. Bovendien realiseerde ik me in die periode dat mensen met de ziekte van Parkinson buitengewoon dankbaar en gemotiveerd zijn. Het werken met hen is een enorm bevredigende ervaring geweest, en ik zet me volledig in om hen te helpen door mijn klinische en onderzoekservaring te combineren.

Heb je persoonlijke ervaring met Parkinsonpatiënten en welke invloed heeft dat op je gehad?

Gelukkig ben ik een van de weinigen die, vóór mijn studie, niemand in mijn directe omgeving kende met de ziekte van Parkinson. Het waren juist de buitengewoon vriendelijke patiënten die ik tijdens mijn stagejaren heb ontmoet, die zo’n diepe indruk op mij hebben gemaakt. Toen ik zag hoe de ziekte van Parkinson zo veel mensen zo diep raakt, raakte ik echt gemotiveerd om me verder in deze materie te verdiepen en te onderzoeken wat ik het beste kan doen om te helpen. Het afgelopen jaar, tijdens mijn onderzoek, heb ik het voorrecht gehad om nog veel meer mensen met de ziekte van Parkinson te leren kennen; elk van hen heeft een blijvende indruk op me achtergelaten die mijn motivatie nog verder heeft aangewakkerd. Ik ben dan ook zeer dankbaar dat ik dit onderzoek mag uitvoeren en mijn missie om deze patiënten te helpen kan voortzetten.

Wat betekent de FWO–Demoucelle Parkinson Charity doctoraatsbeurs voor u?

Ik voel me zeer vereerd met deze onderscheiding. Het is een erkenning voor het harde werk dat mijn begeleidingsteam en ik de afgelopen periode hebben verricht bij het ontwerpen en uitvoeren van dit project. Zonder de steun van deze beurs zou het niet mogelijk zijn geweest om het volledige project in al zijn facetten te voltooien. Met name twee van de drie werkpakketten zouden zonder deze beurs niet zijn uitgevoerd, dus het maakt echt een verschil voor mijzelf en voor het werk van onze groep als geheel.

Het belangrijkste is dat het mij de kans biedt om een nauwkeurige, snelle en goedkope manier te bieden om bevriezing op te sporen, wat de ontwikkeling van nieuwe behandelmethoden zal stimuleren om mensen met de ziekte van Parkinson te helpen, en dat is voor mij het enige dat telt!

Wat is uw favoriete citaat of levensmotto?

Mijn vader heeft me altijd gezegd: “Je kunt niet in één dag een hele olifant opeten, maar als je hem in kleine stukjes verdeelt, lukt het je uiteindelijk wel.” Dit is iets wat ik echt probeer toe te passen in mijn leven.

Als het even tegenzit en ik me overweldigd voel, probeer ik die grote olifant gewoon in stukjes op te splitsen, zodat ik stap voor stap aan mijn doel kan werken. Het is een waardevol advies van mijn vader, dat tot nu toe altijd heeft gewerkt en dat ik de komende jaren zal gebruiken om dit onderzoek af te ronden.